Bir buluş için buluş sahibine devlet tarafından verilen bir patent, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesini, kullanmasını veya satmasını belirli bir süre boyunca engelleme hakkı vermektedir.
Patentli bir buluş; tıpkı işle ilgili alınıp, satılabilen, kiralanıp, kiraya verilebilen diğer mallar gibi buluş sahibinin mülkiyeti haline gelir. Patentler alındıkları ülkeler için hak sahipliği doğurur. Türkiye’de alınmış bir patent, sadece Türkiye içinde sahibine hak sağlamaktadır ve patentli ürünleri başkalarının Türkiye’ye ithal etmesi durumunda, hak sahibine ithali durdurma hakkı verir.
Patent tescili yapılmazdan evvel yapılması gereken en önemli işlemlerden bir tanesi de yapılacak başvuruya ilişkin sorgulama yapılmasıdır. Buna ilişkin işlemin ileride hak kayıplarına yol açmamak için bir uzman tarafından yapılması tavsiye edilmektedir. Çünkü bu sorgulamada, tescili yapılacak olan buluşun tescil niteliğinin belirlenmesi de (incelemeli patent, incelemesiz patent ya da faydalı model) yapılmaktadır. Bu konuda uzman olmayan kişilerin bu soruların tümüne cevap verebilmesi mümkün değildir.
Yapılan bir buluşun üzerinde buluş yapanın haklarının korunması için, patent tescil işleminin yapılması gerekmektedir. Patent tescil ettirilince, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesi, kullanması veya satması belirli bir süre boyunca engellenmektedir.
Bir buluşun patent ile korunabilmesi için;
1-Buluşun yeni olması
2-Tekniğin bilinen durumunun aşılması olması
3-Sanayiye uygulanabilir olması
gerekmektedir.
Patent tescillerinde iki çeşit sistem tercihi bulunmaktadır.
1.) İncelemeli Patent
Ulusal ofise yapılan müracaat neticesinde uluslararası anlamda araştırması yapılmış, araştırmadan sonra tekniğin bilinen durumunun aşılması yönünden incelemesi yapılmış, yeni, sanayiye uygulanabilir buluşlara verilen koruma belgesidir. Tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma TPE veya TPE tarafından yetkisi kabul edilmiş uluslararası araştırma kuruluşları tarafından gerçekleştirilir. İnceleme ücrete tabi olup, incelemeli patentin koruma süresi 20 yıldır.
2.) İncelemesiz Patent
İncelemesiz patent, nitelik olarak patenttir ancak; tescil konusunun gerçekliği ve yararlılığı devlet tarafından garanti edilmez. İncelemesiz patentin koruması süresi 7 yıl olup, bu süre içerisinde inceleme talebinde bulunularak tescilin incelemeli patente dönüştürülebilmesi mümkündür.
Ülkemizde, patent tescil korumaları Türk Patent Enstitüsü nezdinde yapılmaktadır.
Patent Belgesi, araştırma ve inceleme işlemlerine ait tüm bürokratik sürecin olumlu olarak sonuçlanmasından sonra, başvuru sahibi ve buluş sahibinin adına düzenlenen patent hakkını tevsik eden belgedir.
Bir buluşun patentli olup olmadığı ancak patent araştırması sonucunda anlaşılır. Bu da fikrinizi patent başvurusu yapılmadan önce diğer bir patentin size engel olup olmayacağı konusu çok önemlidir.Profesyonel bir patent araştırmacısı, uluslarararası kod sistemi,çakışan patent referansları, kelimeler ve kelime kombinasyonları gibi özel teknikler kullanarak araştırmasını yaptığı için dahasağlıklı bir araştırma sonucu ortaya çıkarmaktadır. Tüm bu yöntemlerin kullanılması ve araştırma esnasında kullanılması,araştırmacının iki veya üç iş gününü almaktadır.Daha da önemlisi patent araştırmacısı, normal bireyler tarafından ulaşılamayan birçok uluslararası patent veritabanlarından, özel patent arama programlarından yararlanmaktadır. Bu nedenle bu işlemin uzman bir patent vekili tarafından yapılması uygundur.
Patent hakkı , sahibine maddi ve manevi menfaatler sağlayan özel hukuka ilişkin bir hak olduğu gibi , sahibine sınırsız ve mutlak hakimiyet sağlayan bir hak olmakla beraber aynı zamanda süreye bağlı , devir ve ferağ konusu olabilen bir haktır.
Uluslararası Patent Tescili, Patent İşbirliği Antlaşması‘na göre 123 ülkede aynı anda patent başvurusu yapılması ve patent verilme aşamasına kadar getirilmesini sağlayan bir başvuru sistemi ile yapılır. Genellikle 30 aylık bir süreci kapsar. Bu süreçte belge verilmeyip, 30. ayın sonunda ulusal/bölgesel aşamaya geçilir. Korumaya ilişkin belge (Patent) ulusal/bölgesel aşama sonunda ulusal/bölgesel ofisler tarafından verilir.
Yurt dışında patent/faydalı model başvurusunda bulunmak isteyen buluş sahipleri veya başvuru sahipleri, bu ülkelerin her birinde, o ülkenin sistemine uygun bir şekilde ve o ülkenin dilinde hazırlanmış ayrı ayrı başvurularda bulunmak zorundalar. Ancak, 1 Ocak 1996 tarihinde yürürlüğe giren Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) uyarınca, birden fazla ülkede buluşlarını koruma altına almak isteyen başvuru sahipleri, tek bir başvuru ile PCT’ye üye ülkelerin tamamında veya bir kısmında patent başvurusu yapabilirler.
Ayrıca, 1 Kasım 2000 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Avrupa Patent Sözleşmesi uyarınca yapılacak bir patent başvurusu ile de, sözleşmeye üye ülkelerin tamamında veya seçilen ülkelerde bir patent koruması elde edilebilmektedir.
Patent tescil işlemleri şu aşamalardan oluşmaktadır :
1)Şekli İnceleme: Türk Patent Enstitüsüne yapılan bir başvuru yasada belirtilen unsarı içeriyorsa, başvuru sahibine başvurunun alındığı ve sicile kaydedildiği yazı ile bildirilir. Daha sonra başvurunun şekli şartlara uygun olup olmadığı incelenir. Bu şartlar açısından uygun görülmeyen başvurulara eksikliklerin giderilmesi için gerekli bildirim yapılır. Bu bildirimde şekli eksikliklerin düzeltilmesi için başvuru sahibine üç aylık bir süre verilir. Bu süre içinde şekli eksikliklerin giderilmemesi durumunda Enstitü başvuruyu reddeder. Bu nedenle başvuru aşamasında başvurunun özenli ve dikkatli hazırlanması başvuru sahibinin yararınadır. Ayrıca, düzeltmelerin kapsamının ilk başvurunun kapsamını aşmamış olması gerekmektedir.
2)Araştırma Raporunun Düzenlenmesi: Yapılan inceleme sonucunda, şekli şartlara uygunluk açısından bir eksikliğin olmadığının anlaşılması veya söz konusu eksikliklerin giderilmesi veya tamamlanması halinde, başvuru araştırmaya hazır hale gelir. Bu arada başvuru sahibinden, başvuru tarihinden veya başvuruda rüçhan hakkı talep edilmişse, rüçhan tarihinden itibaren on beş ay içinde Enstitüye, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma talebinde bulunması ve ilgili ücreti ödemesi beklenir. Söz konusu süre içinde talepte bulunmamışsa ve bu süre ön görülen bildirimin yapıldığı anda dolmuşsa, başvuruyu yapan, Enstitünün bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma yapılmasını talep eder. Araştırmanın talep edilmemesi veya araştırma ücretinin ödenmemesi halinde başvuru geri alınmış sayılır. Tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma Avrupa Patent Ofisi, Danimarka, İsveç ve Rus Patent Ofislerinde yapılmaktadır. Türkiye’de yapılan başvurunun dayandığı rüçhan başvurusu veya başvuruları için Patent İşbirliği Anlaşması uyarınca Uluslararası Araştırma Kuruluşu olarak kabul edilen kuruluşlarca veya Enstitü tarafından işbirliği protokolü yapılan diğer kuruluşlarca düzenlenen araştırma raporları Enstitü tarafından işleme alınır. İlgili kuruluşlarca düzenlenen bu raporların Enstitü tarafından değerlendirilmesi ile ilgili ücret Tarifesinde belirlenen ücret, raporun Enstitüye verilmesi sırasında ödenir.
Raporların İngilizce dışında herhangi bir yabancı dilde hazırlanmış olması durumunda, Türkçe tercümesi raporla birlikte verilir.
3) Yayın : Başvuru, başvuru tarihi veya rüçhan hakkı talep edilmişse rüçhan tarihinden itibaren on sekiz aylık sürenin dolması ile Enstitü tarafından Resmi Patent Bülteninde yayımlanır. (Bülten, her ayın 21’inde aylık olarak yayınlanmaktadır.)
4) İncelemeli/İncelemesiz Patent Tercihi : 551 Sayılı KHK’da, patent verilmesi için iki sistem bulunmaktadır. Bunlardan biri incelemesiz patent verilme sistemi, diğeri incelenerek patent verilme sistemidir.
Patent verilebilirlik şartları açısından gerekli incelemenin yapılabilmesi için, başvuru sahibi incelenerek patent verilmesi sistemini tercih ettiğini, araştırma raporunun kendisine tebliği tarihinden itibaren üç ay içinde Enstitüye bildirir. Söz konusu süre içinde bu bildirimin yapılmaması halinde, incelemesiz patent verilmesi sisteminin tercih edildiği kabul edilir.
İncelemesiz sistemde, araştırma raporunun yayınlanmasından sonra ve varsa üçüncü kişilerin araştırma raporuna ilişkin görüşleri dikkate alınmaksızın, başvuru sahibinin raporla ilgili karşı görüşlerini bildirmesi için belirlenen süre dolduktan sonra, incelemesiz patent verilir.
İncelemeli sistemde ise, araştırma raporundan sonra ayrıca, buluşun yeni olup olmadığı, tekniğin bilinen durumunun aşılıp aşılmadığı, sanayiye uygulanabilir olup olmadığı kriterleri incelenmekte ve ancak bu kriterlerdeki niteliklere sahip olan buluşlara patent verilmektedir.
Araştırma raporunun yayımlanmasından sonra ve yayın tarihinden itibaren altı ay içinde, başvuruyu yapan, incelenerek patent verilmesi amacıyla incelemenin yapılmasını Enstitüden talep eder. Bu incelemenin yapılabilmesi için üçüncü kişilere tanınan altı aylık itiraz süresinin bitmesi ve belirtilen inceleme ücretinin ödenmesi gerekir. İnceleme ücreti, yukarıda belirtilen süre içinde herhangi bir tarihte ödenebilir. Bu süre içerisinde inceleme talebinin yapılmaması veya ücretin ödenmemesi halinde, başvuru incelemesiz sisteme göre değerlendirilir.
İncelemesiz verilen patent için başvuru sahibi veya üçüncü kişiler tarafından patentin verilmesinden itibaren 7 yıl içinde inceleme talebinin yapılması halinde, incelemeli sisteme geçiş yapılabilir. İnceleme ile ilgili ücret ise talebi yapan tarafından ödenir. Yedi yıllık sürenin geçmesinden sonra inceleme talebi yapılamaz. Patentlenebilirlik incelemesi Türk Patent Enstitüsü’nün yanı sıra İsveç, Danimarka, Rusya ve Avusturya patent ofislerinde de yaptırılabilir.
Patent başvurusunun incelenmesi sırasında, patent verilmesi istenilen buluş konusunun ilk başvurunun kapsamını aşacak şekilde kısmen veya tamamen değiştirilmesi halinde, başvuru tarihi değişiklik ile ilgili başvurunun yapıldığı tarihtir.
Patent alabilmek için Türk Patent Enstitüsü’ne başvuruda bulunmak gerekmektedir. Başvuru esanasında istenen bilgi ve belgeler aşağıdadır.
1) Başvuru ve buluş sahibi ile ilgili bilgi
2) Başvuru ve buluş sahibi farklı kişiler ise, başvuru hakkının nasıl elde edildiği ile ilgili bilgi
3) Buluşu açıklayan tarifname
4) Patent koruması istenilen buluşun unsur veya unsarını kapsayan istem veya istemler
5) Tarifnamede, istem veya istemlerde atıf yapılan resimler
6) Buluşu anlatan özet
7) Rüçhan talebi varsa, rüçhanla ilgili bilgiler ve rüçhan belgesi
8Vekaletname (Noter onayına gerek yoktur.)
9) Başvuru ücreti
Patent tescil başvurusu, Türk Patent Enstitüsü’ne posta ile, gelen evraktan teslim yolu ile ya da internet üzerinden çevrimiçi olarak yapılabilir.İnternet üzerinden başvuru yapabilmek için elektronik imza sahibi olmak gerekmektedir.Patent ya da Faydalı Model Başvurusu yapmadan önce bu konularda uzman birisinden yardım alınmalıdır.
Copyright © 2010 All rights reserved.
Designed by 